ระบบ 8 ตัวอักษรจากวันเกิด ว่าด้วยธาตุทั้งห้าและสิบเทพ
บาจือ (八字) แปลว่า "แปดตัวอักษร" เป็นศาสตร์อ่านพลังงานจากปี เดือน วัน ชั่วโมงเกิด (เรียกว่า 四柱 แปลว่า 4 เสา) แต่ละเสามีอักษร 2 ตัว คือ ธาตุบน (天干) + ธาตุล่าง (地支) รวม 8 ตัวอักษร ระบบนี้มีชื่ออื่นอีก เช่น ซาจู (Saju) ของเกาหลี หรือ ชูชูสึเม (四柱推命) ของญี่ปุ่น และใช้หลักการของ "วิธีจื่อผิง" (子平法) ซึ่งพัฒนาสมบูรณ์ในยุคราชวงศ์ซ่ง
บาจือจัดพลังงานเป็น 5 ธาตุ: ไม้ 木, ไฟ 火, ดิน 土, โลหะ 金, น้ำ 水 ธาตุมีความสัมพันธ์ 2 แบบ: "วงจรเสริม" (เกิด) ไม้→ไฟ→ดิน→โลหะ→น้ำ→ไม้ และ "วงจรคุม" (剋) ไม้→ดิน→น้ำ→ไฟ→โลหะ→ไม้ เช่น ไม้ก่อไฟ ไฟสร้างดิน ดินคุมน้ำ น้ำดับไฟ การอ่านบาจือทั้งหมดคือการดูว่าธาตุไหนในชาร์ตของคุณเข้ม อ่อน ถูกเสริม หรือถูกกด
เสาปี 年柱 บอกบรรพบุรุษ ช่วงวัยต้น และบริบทสังคม · เสาเดือน 月柱 บอกพ่อแม่ การเลี้ยงดู และฐานของอาชีพ (เดือนใช้ตาม "สารท" (節氣) ไม่ใช่เดือนจันทรคติ) · เสาวัน 日柱 บอกตัวตนและคู่ชีวิต · เสาชั่วโมง 時辰 บอกลูกหลานและช่วงปลายชีวิต ชั่วโมงเกิดแบ่งเป็น "ชั่วยาม" (double hour) ละ 2 ชั่วโมง
ธาตุบนของ "เสาวัน" คือ Day Master ตัวแทนตัวคุณเอง ทุกอย่างในชาร์ตถูกอ่านเทียบกับตัวนี้ ประเมินความแข็งแรง (身强/身弱) ด้วยการดูว่ามีธาตุที่ส่งเสริมหรือทำลายมากแค่ไหน ถ้า Day Master อ่อน ก็ต้องหาธาตุที่มาเสริมให้สมดุล
เมื่อเทียบทุกธาตุในชาร์ตกับ Day Master จะได้ "สิบเทพ" ซึ่งบอกบทบาท เช่น 比肩 (เพื่อนร่วมทาง), 正印 (แม่/ผู้ปกป้อง/การศึกษา), 正官 (หน้าที่/สถานะ/วินัย), 七殺 (ความกดดัน/อำนาจ), 食神 (ความคิดสร้างสรรค์/การแสดงออก), 正財 (รายได้มั่นคง) ใช้读懂ว่าพลังงานแต่ละด้านมาหนุนหรือมาท้าทายคุณ
"用神" คือธาตุที่ช่วยสมดุลชาร์ตที่สุด ใช้เลือกทิศทาง สี อาชีพ และประเมินช่วงเวลา (大運 = 10 ปีต่อรอบ, 流年 = รายปี) หลักสำคัญ: บาจือเป็น "แผนที่พลังงาน" ชี้จุดแข็งและจังหวะ ไม่ใช่คำสั่งตายตัว — ใช้เป็นตัวบ่งชี้ (descriptive) ไม่ใช่ตัวกำหนด
Q: บาจือต้องรู้เวลาเกิดเป๊ะไหม?
A: ต้องรู้ชั่วโมงเกิดเพื่อคิดเสาที่ 4 (ชั่วยามละ 2 ชม.) แต่ถ้าไม่แน่ใจ ก็ยังอ่าน 3 เสาแรกได้และแม่นในระดับหนึ่ง
Q: เดือนเกิดใช้ตามปฏิทินจันทรคติหรือสุริยคติ?
A: ใช้ตาม "สารท" (solar term) ซึ่งเป็นระบบสุริยคติ ตัวอย่าง เช่น เกิดช่วง ลี่ชิว (立秋) = เริ่มต้นฤดูโลหะ ไม่ใช่ตามเดือนจันทรคติ